ISO to nazwa Międzynarodowej Organizacji Normalizacyjnej, (ang. International Organization for Standardization, fra. Organisation Internationale de Normalisation). ISO jest organizacją pozarządową zrzeszającą krajowe organizacje normalizacyjne, na dzień dzisiejszy reprezentujące 160 państw, założona została w 1946 roku w Londynie.
Historia powstania ISO
Organizacja została założona w 1946 roku w Londynie. Na konferencji, która miała miejsca w dniach 14-27 października w której wzięło udział 65 delegatów reprezentujących 25 różnych krajów połączyły się dwie organizacje:
-
Międzynarodowa Federacja Narodowych Stowarzyszeń Normalizacyjnych (ang. International Federation of the National Standardizing Associations, ISA) założona w 1926 w Nowym Jorku, zarządzana ze Szwajcarii, działająca do 1942 jako porozumienie najważniejszych na świecie organizacji standaryzacyjnych: amerykańskiej ANSI, niemieckiej DIN, francuskiej AFNOR i brytyjskiej BSI.
-
Komitet Koordynacyjny Narodów Zjednoczonych do spraw Standardów (ang. United Nations Standards Coordinating Committee, UNSCC), założony w 1944 przez Stany Zjednoczone, Wielką Brytanię i Kanadę, w którego skład wchodziły byłe kolonie brytyjskie i niektóre państwa europejskie wyzwolone w toku II wojny światowej, zarządzany z londyńskiego biura IEC.
W trakcie żywej dyskusji, która towarzyszyła konferencji założycielskiej na temat m.in. statutu, oficjalnych języków, wielkości składek i siedziby organizacji, uzgodniono, że ISO będzie miała zgromadzenie ogólne i radę, prezesa, wiceprezesa i skarbnika. Następnie przyjęto język angielski i francuski jako oficjalne, po czym uwzględniono naciski delegatów ZSRR, którzy obiecali dokonywać tłumaczenia i rozprowadzania przetłumaczonej dokumentacji we własnym zakresie i na takich warunkach dopuszczono język rosyjski na równi z dwoma oficjalnymi. Składki uzależniono od liczby ludności oraz potęgi handlowej i gospodarczej kraju. Siedzibę w Genewie wybrano drogą losowania.
Komitet UNSCC zgodził się, aby zaprzestać działania, kiedy ISO zacznie funkcjonować, zaś federacja ISA uznała, że faktycznie zaprzestała działania w 1942 r i powinna rozwiązać się natychmiast.
Działalność organizacji ISO
ISO oficjalnie rozpoczęła działalność 23 lutego 1947 r. Wśród członków założycieli jest Polski Komitet Normalizacyjny. ISO jest organizacją pozarządową, jej członkowie nie są delegowani przez rządy, pomimo że niektóre organizacje członkowskie znajdują się w strukturach rządowych. Stawia to organizację na szczególnej pozycji pomiędzy sektorami państwowym a prywatnym, szczególnie wobec stowarzyszeń przemysłowych. Każdy kraj reprezentuje z zasady tylko jedna organizacja. Prace organizacji koordynuje Sekretariat Generalny z siedzibą w Genewie. Decyzje strategiczne podejmuje Zgromadzenie Ogólne na corocznych spotkaniach. Trzy razy w roku zbiera się Rada ISO.
Struktura ISO jest wzorowana na strukturze ANSI i DIN. Składa się na nią kilkaset komitetów technicznych i grup roboczych zajmujących się dyskusjami technicznymi oraz Komitet Główny, w którym po jednym głosie mają członkowskie kraje.
Projekty zmian lub projekty nowych norm zwane draftami może składać każda organizacja członkowska. Następnie projekty są dyskutowane w grupach roboczych, w których po uzyskaniu ogólnego konsensusu “draft” zamienia się w “project”, który może uzyskać status oficjalnej normy po tym jak 3/4 członków komitetu głównego zaopiniuje go pozytywnie.
Działalność ISO finansowana jest ze składek członkowskich ustanawianych proporcjonalnie do produktu krajowego brutto. Dodatkowe dochody przynosi sprzedaż norm.
Respektowanie norm ISO jest dobrowolne. Jako organizacja pozarządowa ISO nie może narzucać, wymuszać ich stosowania. Autorytet organizacji wynika z międzynarodowej reprezentacji, sposobu ustanawiania norm: na zasadzie konsensu, oraz ze zrozumienia wpływu normalizacji na ekonomikę.
Normy ISO
ISO ustanawia normy we wszystkich dziedzinach naszego codziennego życia. Od chwili powstania do chwili obecnej (2009 r.) ISO opublikowała ponad 17000 norm.
Przykładowe normy ISO
ISO 3 – norma ujednolicająca szeregi wartości,
ISO 9 – norma transliteracji cyrylicy na znaki alfabetu łacińskiego,
ISO 216 – norma rozmiarów arkusza papieru,
ISO 233 – norma transliteracji znaków arabskich na znaki alfabetu łacińskiego,
ISO 639 – norma kodowania języków,
ISO 646 – norma definiująca modyfikację 7-bitowego kodowania ASCII,
ISO 690 – norma tworzenia cytowań i bibliografii załącznikowej w dokumentach,
ISO 843 – norma transliteracji znaków greckich na znaki alfabetu łacińskiego,
ISO 2108 – International Standard Book Number (ISBN),
ISO 3166 – norma kodowania państw, terytoriów oraz ich jednostek administracyjnych,
ISO 3297 – International Standard Serial Number ISSN,
ISO 3602 – norma transliteracji znaków japońskich na znaki alfabetu łacińskiego,
ISO 3901 – International Standard Recording Code (ISRC),
ISO 4217 – norma kodowania walut i metali szlachetnych,
ISO 5800 – norma czułości filmów fotograficznych,
ISO 6709 – norma reprezentacji szerokości, długości i wysokości dla geograficznych punktów lokalizacjach,
ISO 8601 – norma zapisu daty i czasu,
ISO 8859 – rodzina norm kodowania znaków w zapisie 8. bitowym,
ISO 8879 – norma języka SGML,
ISO 9000 – rodzina norm zarządzania jakością,
ISO 9362 – norma standaryzująca kod SWIFT/BIC w bankowości,
ISO 9407 – norma definiująca rozmiary obuwia,
ISO 9660 – norma zapisu plików na nośnikach CD i DVD,
ISO 9899 – norma języka C,
ISO 9984 – norma transliteracji alfabet gruziński na znaki alfabetu łacińskiego,
ISO 9985 – norma transliteracji alfabet ormiański na znaki alfabetu łacińskiego,
ISO 10206 – norma języka Pascal,
ISO 10646 – uniwersalny zestaw znaków UCS (zaimplementowany jako Unicode),
ISO 10957 – International Standard Music Number (ISMN),
ISO 13616 – International Bank Account Number (IBAN),
ISO 14001 – norma zarządzania środowiskowego,
ISO 15706 – International Standard Audiovisual Number (ISAN),
ISO 15707 – International Standard Musical Work Code (ISWC),
ISO 15836 – norma zestawiająca metadane Dublin Core,
ISO 15930 – Portable Document Format,
ISO 18000 – Bezpieczeństwo i higiena pracy,
ISO 19115 – norma metadanych dla informacji geoprzestrzennej (Geographic Information Metadata),
ISO 22000 – HACCP,
ISO 26300 – norma OpenDocument Format,
ISO 27001 – norma dotycząca bezpieczeństwa informacji,
ISO 29500 – Office Open XML,
ISO/IEC 80000 – norma opisująca i określający nazwy, symbole i definicje jednostek miar.
Ciekawostka, etymologia nazwy ISO
ISO jest oficjalną nazwą, a nie skrótem, ta krótka nazwa zyskała akceptację delegatów konferencji założycielskiej. Skróty pełnej nazwy w językach oficjalnych (jez. angielski i jez. francuski) są różne (po angielsku IOS od International Organization for Standarization, po francusku OIN od Organisation Internationale de Normalisation).